Heqja e Tarifave Doganore pлr barna nл Kosovл

Peticion pлr heqjen e tarifave doganore nл barnat e importuara nл Kosovл
-------------------------------
Prishtinл, 12 korrik 2006
-------------------------------
Qeverisл sл Kosovлs
Kлshillit Ekonomik Fiskal
Doganave tл UNMIK-ut
Ministrisл pлr Ekonomi dhe Financa
Ministrisл pлr Tregti dhe Industri
Ministrisл sл Shлndetлsisл

Nл vitin 2004, nл Kosovл лshtл vendosur njл tarifл doganore prej 10\% (pлrveз tarifлs administrative prej 1\% tл Agjencionit tл Kosovлs pлr Produkte Medicinale) nл tл gjitha barnat e importuara duke pлrjashtuar barnat e prodhuara nл Shqipлri, Maqedoni, Serbi dhe Mal tл Zi. Nuk janл tл pлrfshira nл kлtл taksл doganore edhe insulinat dhe disa barna tjera tл papлrfillshme.

Duke ditur qл rreth 13\% tл qytetarлve tл Kosovлs jetojnл nл varfлri tл skajshme, kurse rreth 48\% nл varfлri (tл dhлna nga Riinvest dhe Banka Botлrore 2005), kjo tarifл doganore vлshtirлson edhe mл shumл jetлn pлr pacientлt nл nevojл.

Kjo tarifл mund tл konsiderohet posaзлrisht diskriminuese, pasi qл disponueshmлria e Barnave Esenciale (qл duhet tл jepen falas) nл sektorin publik лshtл vazhdimisht nл nivele rreth 40\%. Mbrojtja tepлr e pamjaftueshme sociale dhe pensionale e qytetarлve tл Kosovлs (tл cilat sillen prej 40 -70 Euro nл muaj) e bлn edhe mл shumл diskriminuese kлtл tarifл doganore, pasi qл shumica e konsumatorлve kronikл tл barnave janл qytetarлt e moshuar tл Kosovлs.

Me qлllim tл mbrojtjes sл shлndetit publik tл qytetarлve, tл drejtave tл konsumatorit dhe posaзлrisht pлr tл shmangur sadopak varfлrimin e mлtutjeshлm tл personave vulnerabil (pensionistлt, personat me aftлsi tл kufizuara, epileptikлt, etj) dhe pasi qл nuk ekziston asnjл justifikim i vlefshлm as financiar as shлndetлsor pлr kлto tarifa doganore, ne tл poshtлshлnuarit KЛRKOJMЛ:

1. Heqjen e menjлhershme tл tarifave doganore pлr tл gjitha barnat qл importohen (pлrjashtuar barnat qл jepen pa recetл dhe preparatet bimore) dhe rrjedhimisht kлto tarifa doganore tл jenл 0\%.
2. Heqjen e tarifave doganore pлr tл gjithл ingredientлt aktiv farmaceutikл (API) tл cilat pлrdoren pлr prodhim tл barnave nл Kosovл dhe rrjedhimisht kлto tarifa doganore tл jenл 0\%.
-------------------------------------------------------------------------
Kлtu poshtл лshtл njл Editorial i botuar nл New York Times

Taksл nл sлmundje
Publikuar: 4 korrik 2006

Vendet e varfлra kanл deklaruar njл kohл tл gjatл se popujt e tyre vuajnл nga sлmundjet e panevojshme dhe vdekja pлr shkak se зmimet e barnave janл tл larta. Ato kanл tл drejtл. Por nл shumл raste, njл pjesл e fajit bjen nл politikat e tyre, tл cilat ngrisin зmimet duke vлnл taksa pлr barna, repromateriale pлr barna dhe pajisje medicinale.

Gjashtл vjet mл parл, liderлt Afrikanл kanл apeluar qл tл ndalohet vendosja e taksave dhe detyrimeve doganore pлr rrjetat pлr shtretлr. Rrjetat pлr shtretлr mbrojnл njerлzit nga mushkonjat tл cilat bartin malarien, por shpeshherл goditen me tarifa tл larta pлr tekstil. Nл shumл vende, taksat qeveritare rrisin sл paku dyfish зmimet tл cilat duhet ti paguajnл konsumatorлt pлr kлto rrjeta. Nл Tanzani psh. зmimi me pakicл ka rлnл nga 6$ nл 2.5$ kur janл eliminuar taksat, njл ndihmл e madhe pлr familjet tл cilat jetojnл me mл pak se njл dollarл nл ditл. Pлrdorimi i rrjetave ka pasur ngritje tл lartл. Por shumл qeveri qл kanл bлrл apelin nuk kanл pлrcjellur kлtл deri mл tash.

Vendosja e taksave ose TVSH-sл nл barna лshtл forma mл regresive e tatimimit dhe asnjл vend nuk duhet ta bлjл kлtл. India ngarkon deri nл 100\% barnat nga lista e barnave jetлshpлtuese. Tarifa e Marokut лshtл 12\%. Nigeria ngarkon vaksinat me 20\% tл зmimit tл tyre. [Afrika e Jugut 14\%, BB]

Shtetet e Bashkuara, Singapori dhe Zvicra i kanл propozuar Organizatлs Botлrore tл Tregtisл qл vendet tл eliminojnл tarifat nл barna. Kjo лshtл njл punл e menзur. Vetлm India duket qл do tл pлrdor tarifat pлr tл mbrojtur industrinл vendore tл barnave gjenerike, njл strategji e cila nл disa situata tл kufizuara mundet me tл vлrtetл tл zvogлlojл koston pлr konsumatorл. Tл tjerлt aplikojnл tarifat thjeshtл pлr tл rritur tл hyrat.

Njл studim i bлrл nga Organizata Botлrore e Shлndetлsisл dлshmon qл qeveritл fitojnл shumл pak para nga kлto ndryshime, tл cilat mund tл shtrydhin me tл vлrtetл tл sлmurлt, pasi qл edhe nлse shtohen tarifa tл vogla, ato formojnл bazлn pлr ngritje зmimi. Disa vende me gjasл mbajnл tarifat vetлm pлr shkak se ministritл e tyre tл shлndetлsisл, tл cilat duke e ditur sa janл tл pandershme, nuk komunikojnл me ministritл e financave, tл cilat nuk lejojnл tл heqin dorл pa luftл nga asnjл taksл.

Propozimi pлr Organizatлn Botлrore tл Tregtisл mbase tash do tл mund tл fitonte mл shumл mbлshtetje nлse nuk do tл vinte nga Washingtoni, duke lejuar disa shtete qл tл lirohen nga kjo si njл mлnyrл pлr tл ndihmuar prodhuesit Amerikan tл barnave ndлrsa nл anлn tjetлr duke fituar poena nga publiku. Edhe mund tл jetл, por edhe kjo лshtл ide e mirл.


----------------------------------------------------------------------------------------
Studim i Organizatлs Botлrore tл Shлndetлsisл lidhur me taksat nл barna:

Tarifat farmaceutike: Cili лshtл efekti i tyre nл зmime, mbrojtje tл industrisл vendore apo gjenerim i tл hyrave?

Pjesл nga njл studim i Organizatлs Botлrore tл Shлndetлsisл
http://www.who.int/intellectualproperty/studies/tariffs/en/index.html

Nga
Mьge Olcay dhe Richard Laing

Pлrgatitur pлr:
The Commission on Intellectual Property Rights, Innovation and Public Health

ABSTRAKT
Objektiv i kлtij studimi ka qenл tл ekzaminojл tarifat e ngarkuara nл barna. Kjo letлr jep tл dhлna pлr shkallлt e tarifave dhe tл hyrave tл gjeneruara nga mл shumл se 150 shtete gjithandej nлpлr botл pлr kategori tл ndryshme tл produkteve farmaceutike. Kлto kategori pлrfshijnл pлrbлrлsit aktiv farmaceutik, produktet finale dhe vaksinat pлr pлrdorim human. Tл dhлnat pлr sub-kategoritл e zgjedhura tл produkteve farmaceutike janл dhлnл gjithashtu.
Analiza ka treguar qл shumл vende (41\% pлr pлrbлrлs aktiv farmaceutik dhe 39\% pлr produkte finale) pлr tл cilat janл nл dispozicion tл dhлnat, nuk ngarkojnл me taksa produktet farmaceutike. 59\% tл vendeve pлr tл cilat ka tл dhлna, ngarkojnл me tarifa pлrbлrлsit aktiv farmaceutik. 61\% tл vendeve ngarkojnл me tarifa produktet finale farmaceutike. Njл numлr i pлrgjithshлm prej 35\% tл shteteve ende ngarkojnл me taksa doganore importin e vaksinave. 90\% tл vendeve aplikojnл shkallл tarifore mл tл vogлl se 10\% pлr barna. Tarifat farmaceutike gjenerojnл mл pak se 0.1\% tл Produktit tл Pлrgjithshлm Kombлtar (GDP) nл 92\% tл shteteve pлr tл cilat ka tл dhлna. Pлr mл shumл, tarifat farmaceutike nл pлrgjithлsi nuk duket qл janл tл strukturuara pлr tл mbrojtur industritл farmaceutike vendore.
Faktorл tjerл siз janл зmimet e prodhuesve, taksat e shitjes pлrfshirл TVSh-nл, marzhat dhe ngarkesat tjera me gjasл ndikojnл mл shumл nл зmimin e barnave se sa tarifat. Pavarлsisht kлsaj, tarifat janл formл regresive e tatimimit e cila godet tл sлmurлt. Ne kemi konkluduar qл tarifat farmaceutike do tл mund tл eliminoheshin pa prekur tл hyrat ose pa ndikuar nл politikлn industriale.


------------------------------------------------------------------------------------